De massaclaims nemen in Europa, maar ook in Nederland, toe. Nederland behoort inmiddels tot de landen met de meeste massaclaims. Een van de redenen hiervoor is een goed ontwikkeld massaclaim‑regime, maar ook de stijgende consumentenbewustheid, waardoor grote nationale of multinationale ondernemingen sneller worden aangesproken. Een recent voorbeeld waarbij Van Diepen Van der Kroef Advocaten betrokken is, is de eventuele massaschadeclaim rondom Clinical Diagnostics.
De invoering van de WAMCA
Op 1 januari 2020 is de WAMCA (Wet Afwikkeling Massaschade in Collectieve Actie) in Nederland ingevoerd. De WAMCA stelt een grote groep benadeelden in staat om gezamenlijk een actie te beginnen tegen één of meer gedaagden, zonder dat zij allemaal afzonderlijk een procedure hoeven te starten.
Voor invoering van de WAMCA was de collectieve actie al mogelijk: een vereniging of stichting trad dan op tegen de gedaagde met als doel een schikking te bereiken. Benadeelden moesten vervolgens ieder afzonderlijk schadevergoeding vorderen bij de rechtbank. Met de komst van de WAMCA is dit veranderd.
Sinds de invoering kan een stichting of vereniging op grond van artikel 3:305a BW namens alle eisers een schadevergoeding vorderen. Dit verlaagt de drempel voor benadeelden, omdat zij niet langer zelf een individuele schadevergoedingsprocedure hoeven te starten. Zij kunnen zich eenvoudig aanmelden voor de massaclaim en worden vervolgens bij de procedure betrokken.
De procedure
De procedure om tot schadevergoeding te komen, verloopt in grote lijnen als volgt:
- Een stichting of vereniging stelt bij de rechtbank een vordering in tot collectieve schadevergoeding. Deze dagvaarding moet openbaar worden gemaakt, zodat alle belanghebbenden zich kunnen melden en kunnen aansluiten bij de massaclaim. Vaak worden groepen benadeelden vertegenwoordigd door verschillende stichtingen of verenigingen.
- Na het instellen van de rechtsvordering geldt een wachttijd van drie maanden. In deze periode kunnen andere belangenbehartigers zich bij de vordering voegen.
- Na deze drie maanden beoordeelt de rechtbank de ontvankelijkheid van zowel de vordering als de eiser. Indien de rechtbank de zaak laat voortgaan, wijst zij één of meer exclusieve belangenbehartigers aan, evenals de afgebakende groep benadeelden die zij vertegenwoordigen. De exclusieve belangenbehartiger treedt vervolgens namens deze groep op gedurende de hele procedure.
Let op: op het moment dat de exclusieve belangenbehartiger is benoemd, heeft elke eiser de mogelijkheid om uit de procedure te stappen – de zogenoemde opt‑out. Dit moment ligt vóór de inhoudelijke beoordeling door de rechtbank.
- Wanneer de belangenbehartiger(s) en de groep eisers zijn vastgesteld, stuurt de rechtbank meestal eerst aan op een schikking, een veelgebruikte oplossing in de Nederlandse rechtspraktijk. Indien een schikking uitblijft, volgt een inhoudelijke beoordeling. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de wijze waarop schade moet worden berekend. Bij massaclaims – zoals de mogelijke massaschadeclaim tegen Clinical Diagnostics – gaat het vaak om moeilijk vaststelbare schade.
Clinical Diagnostics
Een van de mogelijke massaschadeclaims waarbij Van Diepen Van der Kroef betrokken kan raken, is het datalek bij Clinical Diagnostics. Clinical Diagnostics is een grote medische onderneming die in Nederland laboratoriumdiensten aanbiedt. De onderneming onderzocht testresultaten van uiteenlopende instellingen, waaronder resultaten over ernstige aandoeningen en ziektes.
In juli 2025 vond er een grote cyberaanval plaats waarbij bijna een miljoen persoonsgebonden en zeer gevoelige medische gegevens buit werden gemaakt. Het ging onder meer om testresultaten van vrouwen met ernstige ziektebeelden, gekoppeld aan persoonsgegevens en zelfs het BSN. Hierdoor konden de medische gegevens direct aan personen worden verbonden. De impact van het datalek is aanzienlijk.
Op dit moment lopen er onderzoeken naar de gang van zaken. Deze moeten uitwijzen of er voldoende grond bestaat voor een massaschadeclaim. Door de omvang en de gevoeligheid van de gegevens hopen veel slachtoffers op gerechtigheid.
Ook de opdrachtgever, Bevolkingsonderzoek Nederland, lijkt hierbij een rol te hebben gespeeld. Er zijn aanwijzingen dat zij onvoldoende waarborgen heeft getroffen om vertrouwelijk met patiëntgegevens om te gaan. De exacte betrokkenheid wordt momenteel onderzocht. Nadat de onderzoeksrapporten zijn gepubliceerd, kan de collectieve actie tegen deze twee partijen starten en kan schadevergoeding worden gevorderd.
Conclusie
Van Diepen Van der Kroef staat eisers bij in massaclaims. Medische gegevens zijn bijzonder kwetsbaar en vereisen uiterste zorgvuldigheid. Naast datalekken ondersteunt Van Diepen Van der Kroef slachtoffers ook in andere soorten zaken.
Momenteel is een vrijblijvende aanmeldingspagina geopend voor slachtoffers van het datalek bij Clinical Diagnostics. Hier kunnen zij de mogelijkheden bespreken voor het geval de uitkomsten van de lopende onderzoeken aanleiding geven tot een massaschadeclaim tegen Clinical Diagnostics en Bevolkingsonderzoek Nederland. Bezoek hiervoor de volgende pagina: https://datalekbevolkingsonderzoek.nl/.
Gebruikte artikelen
– De WAMCA: inperking van de toegang tot de civiele rechter voor belangenorganisaties in ideële acties (NJB 2024/2669)
– De afwikkeling van massaschade op de voet van de WAMCA: werkt het? (AV&S 2024/2)
– Een handleiding voor de WAMCA (Ondernemingsrecht 2024/18)
– De WAMCA op je bord (NTBR 2020/37)
