Inleiding

De vormgeving van gebruiksvoorwerpen speelt een belangrijke rol in ons dagelijks leven. Van meubels tot sierraden en van tassen tot speelgoed: het design bepaalt vaak voor welk product we kiezen.

Een goed ontwerp zou daarom bescherming moeten genieten in de strijd tegen namaak.

Op zich kan deze bescherming worden verkregen door het auteursrecht of via de leer van de slaafse nabootsing. Aan deze vormen van bescherming zijn geen formele vereisten, zoals registratie verbonden.

Recente rechtspraak

Echter, uit nationale en internationale jurisprudentie blijkt dat het met succes claimen van deze beschermingsvormen steeds lastiger wordt.

Mede als gevolg van de recente uitspraak van het Europese Hof van 4 december 2025 in de zaak Mio over de auteursrechtelijke bescherming van een ronde tafel zijn Nederlandse rechters strenger gaan toetsen als het gaat om gebruiksvoorwerpen.

En uit het arrest van het Hof Den Haag van 20 februari jl. over de bekende pashouders van Secrid blijkt dat zeer kan worden betwijfeld of er nog plaats is voor een verbod op grond van slaafse nabootsing van uitsluitend de vormgeving van een product, met name als dat product niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt.

Het belang van registratie

Door deze ontwikkelingen neemt het belang van het modellenrecht en modelregistratie alleen maar toe.

Met een modelregistratie kun je het uiterlijk van een product juridisch vastleggen in het modellenregister. Een modelregistratie biedt niet alleen bescherming tegen kopieën en namaak, maar maakt het bijvoorbeeld ook mogelijk om licenties te verstrekken. Je staat dus niet alleen sterker bij juridische geschillen, maar het levert ook concurrentievoordeel en waardevermeerdering van je ontwerp en bedrijf op.

De voordelen van modelregistratie

De vereisten voor modelbescherming zijn anders dan voor auteursrechtbescherming en daarom is bescherming via het modellenrecht vaak wel mogelijk in gevallen waarin er gerede twijfel bestaat of het uiterlijk van het product wel aan de auteursrechtelijke normen voldoet. Heel actueel is in dit verband de discussie of door AI gegenereerde output door het auteursrecht beschermd kan worden. Over het algemeen wordt aangenomen dat dit niet snel het geval is omdat die output niet voldoende creatief is: niet de persoonlijkheid van de maker weerspiegelt. Voor modelrechtelijke bescherming is echter geen creativiteit van de maker/ontwerper vereist, waardoor de weg voor modelrechtelijke bescherming van door AI gegenereerde output open lijkt te liggen.

Een ingeschreven modelrecht biedt bescherming voor maximaal 25 jaar. Het stelt ontwerpers in staat nabootsende concurrenten van de markt te weren, waardoor zij voor een langere periode van hun inspanningen kunnen profiteren.

Tot slot is het nog goed om te weten dat het Europese modellenrecht onlangs volledig is herzien, zodat dit weer helemaal up-to-date is en ook uitkomst biedt voor actuele technische ontwikkelingen. Zo is het mogelijk geworden om digitale voorwerpen als model te beschermen. Dus bijvoorbeeld ontwerpen die alleen in een virtuele wereld bestaan. En daarnaast wordt de modelhouder nu ook beschermd tegen 3D-printen.

Contact

Neem contact op met Bartosz Sujecki (b.sujecki@vandiepen.com) of met Alexander van Laaren (a.vanlaaren@vandiepen.com), Van Diepen Van der Kroef Advocaten Amsterdam, als u vragen heeft over modelbescherming of een registratie wilt verrichten voor uw ontwerp. Wij zijn u graag van dienst!