Heeft u een vordering op een wederpartij die onbetaald blijft, dan kunt u naast gewone incassomaatregelen ook het faillissement van die schuldenaar aanvragen. Een faillissementsaanvraag is vaak een effectief incassomiddel en kan in sommige gevallen een uiterste middel zijn wanneer een schuldenaar zijn schulden niet meer betaalt.
Voor een faillietverklaring moet volgens artikel 6 lid 3 Faillissementswet summierlijk (na een kort, eenvoudig onderzoek) blijken dat:
- de verzoekende schuldeiser een vordering heeft op de schuldenaar; en
- de schuldenaar verkeert in de toestand dat hij heeft opgehouden te betalen.
Een noodzakelijke voorwaarde voor de vaststelling of een schuldenaar verkeert in de toestand dat hij heeft opgehouden te betalen, is dat er sprake is van meerdere schuldeisers (het zogenoemde pluraliteitsvereiste).
En juist het bewijzen van deze ‘pluraliteit’ blijkt in de praktijk vaak lastig. De andere schuldeiser hoeft niet in te stemmen met het faillissementsverzoek of het aanvoeren van zijn vordering als “steunvordering”. Het probleem is echter dat je als aanvrager vaak niet weet of en welke andere schulden er nog zijn. Crediteurenadministraties zijn niet openbaar en andere schuldeisers zijn niet altijd bereid om – zonder eigen belang – aan te geven dat zij ook een onbetaalde vordering hebben. Hoe zeker de eigen vordering op de (rechts)persoon ook mag zijn: zonder steunvordering (en dus pluraliteit), géén toewijzing van het faillissementsverzoek. Niet voor niets is rond dit bewijsprobleem een markt ontstaan, waarin tegenwoordig tegen een vaste prijs onderzoek wordt gedaan naar mogelijke steunvorderingen.
Op 20 maart 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam (ECLI:NL:RBAMS:2026:3308) zich echter impliciet uitgesproken over een vraag die sinds uitspraken van de Rechtbank Rotterdam (ECLI:NL:RBROT:2022:5074) en de Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2024:13235) in de lucht hangt: kan een jaarrekening van de schuldenaar dienen als bewijs voor pluraliteit? Die vraag lijkt – in ieder geval volgens voornoemde uitspraken – bevestigend te moeten worden beantwoord.
FEITEN
Op 2 februari 2026 diende de Belastingdienst een faillissementsverzoek in tegen een B.V. De Belastingdienst beriep zich op een onherroepelijk vaststaande vordering wegens onbetaalde aanslagen loonheffing, omzetbelasting en vennootschapsbelasting. Voor de pluraliteit werd aanvankelijk gewezen op een steunvordering van Hollandstroom, maar ter zitting van 3 maart 2026 bleek dat deze vordering inmiddels was voldaan. De Belastingdienst verschoof de onderbouwing van de pluraliteit daarom naar de laatst gedeponeerde jaarstukken 2021, waaruit een schuldenlast van ruim € 11 miljoen bleek aan derden en intercompany-vorderingen. De mondelinge behandeling van het faillissementsverzoek werd vervolgens aangehouden tot 17 maart 2026 om de B.V. in de gelegenheid te stellen om de laatste jaarstukken te overleggen en aan te tonen dat alle schulden inmiddels waren voldaan.
DE VERDERE BEHANDELING EN OORDEEL VAN DE RECHTBANK
De B.V. overlegde vervolgens de jaarrekening over 2023 en betwiste dat sprake zou zijn van pluraliteit. Volgens de B.V. zou uit de jaarrekening volgen dat er geen schulden aanwezig zouden zijn. Alle schulden zouden inmiddels zijn ingelopen, zijn vrijgevallen of zijn verjaard. Toch oordeelde de rechtbank dat de B.V. onvoldoende aannemelijk had gemaakt dat er geen andere schulden meer aanwezig zouden zijn.
Wat met name opviel aan de door de B.V. overgelegde jaarrekening 2023, was dat daaruit volgde dat op 31 december 2022 nog sprake was van forse schulden (ca. € 20 miljoen), terwijl deze schulden op 31 december 2023 niet meer zouden bestaan. Het had volgens de rechtbank op de weg van de B.V. gelegen om de redenen daarvoor nader te onderbouwen. De rechtbank oordeelde daarom dat het bestaan van een steunvordering onvoldoende gemotiveerd was betwist en summierlijk was gebleken van een steunvordering. Er was daarom voldoende aannemelijk geworden dat de B.V. in de toestand verkeerde dat zij had opgehouden te betalen en ging de rechtbank over tot het uitspreken van het faillissement.
BELANG VOOR DE PRAKTIJK
Schuldeiser die het faillissement van hun schuldenaar willen aanvragen, lopen vaak tegen het probleem aan dat zij geen steunvordering kunnen vinden. Deze uitspraak laat zien dat het dan alsnog voldoende kan zijn om de jaarrekening van de schuldenaar uit het Handelsregister te halen en daarop kunnen wijzen ter onderbouwing van die pluraliteit.
Daarmee verschuift de bewijslast in feite naar de schuldenaar. Die zal namelijk niet kunnen volstaan met enkel te stellen dat de schulden op de jaarrekening er niet meer zijn, maar zal dat moeten onderbouwen met stukken. Doet hij dat niet, dan loopt hij het risico dat hij de stelling van de schuldeiser onvoldoende gemotiveerd heeft betwist en zal het faillissement worden uitgesproken. Daarbij is van belang dat de gewone regels van stelplicht en bewijslast bij een faillissementszitting niet gelden, dus dat de rechter een hoge mate van vrijheid heeft in de beoordeling over het bestaan van een steunvordering. Het is dan ook interessant om te bezien of hier vaker een beroep op gedaan zal worden en hoe gerechtshoven en de Hoge Raad hierover zullen gaan oordelen.
Heeft u dus te maken met een (rechts)persoon die uw vordering niet voldoet en heeft een onderzoek naar steunvorderingen niets opgeleverd? Neem dan vrijblijvend contact op met Bas de Lyon, advocaat Insolventie en herstructurering bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten in Utrecht, via b.delyon@vandiepen.com of via 030 236 46 00.
