Wie in Duitsland procedeert of een Duitse dagvaarding ontvangt, wil snel weten wat een zaak financieel kan betekenen. De kosten van een procedure in Duitsland hangen onder meer af van de Streitwert, het procesverloop, de bevoegde rechtbank en de afspraken met uw advocaat. Ook bewijs, een mogelijke schikking en de vraag of kosten op de wederpartij kunnen worden verhaald, bepalen het risico. Duitse kostenregels werken anders dan veel Nederlandse ondernemers verwachten.
Deze pagina behandelt de kosten van procedures in Duitsland, voor meer informatie over geschillen in Duitsland ga naar de pagina Duits procesrecht: procederen in Duitsland.
De proceskosten in Duitsland bestaan doorgaans uit gerechtskosten, advocaatkosten en eventuele overige noodzakelijke kosten die met de procedure samenhangen.
| Duits begrip | Nederlandse vertaling | Toelichting |
| Dit zijn doorgaans* de kosten van een proces in Duitsland:
*In een Duitse civiele procedure draagt de verliezende partij in beginsel de proceskosten. De wederpartij kan echter doorgaans alleen de wettelijk vastgestelde advocaatkosten en andere kosten terugvorderen voor zover deze noodzakelijk waren voor een doelmatige procesvoering. |
||
| Prozesskosten / Kosten des Rechtsstreits | Proceskosten | Overkoepelend begrip voor de kosten van de gerechtelijke procedure. |
| Gerichtskosten | gerechtskosten | Bestaan uit de griffierechten en de door het gerecht gemaakte verschotten. |
| Rechtsanwaltskosten | advocaatkosten | De wettelijke honoraria en onkosten van de advocaat. |
| Dit zijn mogelijke kosten van een proces in Duitsland: | ||
| Sachverständigenvergütung | vergoeding van deskundigen | Kosten van een door het gerecht ingeschakelde deskundige. |
| Zeugenentschädigung | vergoeding van getuigen | Vergoeding voor onder meer reistijd, reiskosten en eventueel inkomensverlies van getuigen. |
| Dolmetscher- und Übersetzungskosten | kosten van tolken en vertalers | Kosten die ontstaan wanneer tijdens de procedure een tolk of vertaler nodig is. |
| Reise- und Terminkosten | reis- en zittingskosten | Noodzakelijke reis- en verblijfkosten van partijen of advocaten. |
| Sonstige Auslagen | overige overschotten | Bijvoorbeeld kosten voor betekeningen, documenten, kopieën en dossierverzending. |
Niet alle genoemde kostensoorten ontstaan in iedere procedure. De uiteindelijke hoogte hangt onder meer af van het soort procedure, het aantal proceshandelingen en de waarde van het geschil (Streitwert).
Na een uitvoerbare titel kunnen bovendien executiekosten ontstaan, bijvoorbeeld voor een Duitse deurwaarder, beslag of vermogensonderzoek. Die kosten zijn niet in een standaardbedrag te vangen.
De indeling van de kosten van een geschil in Duitsland sluiten aan bij de volgende wetten
Beide sluiten aan bij de proceswaarde waarmee het financiële belang van de zaak voor kosten wordt gewaardeerd.
In eerste aanleg is meestal een gerechtskostenvoorschot verschuldigd. Onder § 12 GKG kan betekening van de dagvaarding in beginsel afhangen van betaling daarvan. Het aantal GKG-fee-eenheden hangt af van procedure en afloop. Bij een vroeg einde of een schikking kan het uiteindelijke bedrag afwijken van de kosten bij een volledig vonnis. Naast deze kosten kunnen uitgaven voor bewijs, taal en uitvoering ontstaan zoals in het overzicht al genoemd.
De RVG-vergoeding bestaat doorgaans uit afzonderlijke onderdelen. De Verfahrensgebühr is de vergoeding voor het voeren van de procedure. De Terminsgebühr houdt doorgaans verband met een zitting of daarmee gelijkgestelde procesactiviteit. Bij een schikking kan een Einigungsgebühr verschuldigd zijn. Daarbovenop komen forfaitaire verschotten, eventuele reiskosten en omzetbelasting (btw).
De RVG-vergoeding is niet altijd gelijk aan wat u feitelijk met uw advocaat afspreekt. Een schriftelijke overeenkomst over de vergoeding, bijvoorbeeld een uurtariefafspraak, kan mogelijk zijn en hoger uitvallen dan de RVG-vergoeding. Bij verlies hoeft de wederpartij niet automatisch het volledige overeengekomen honorarium te vergoeden. Maak daarom onderscheid tussen werkelijk betaalde advocaatkosten en de noodzakelijke, wettelijk verhaalbare kosten in een kostenbeslissing.
Het is niet verplicht om bij een Duits Amtsgericht (vergelijkbaar met een Nederlands kantongerecht) een Duitse advocaat mee te nemen voor de Duitse rechter. Een Amtsgericht behandelt meestal zaken met een belang tot 10.000 euro. Echter is het ook bij procedures voor een Amtsgericht gebruikelijk om een advocaat voor Duits recht in te schakelen, vooral als buitenlandse partij die het Duitse rechtssysteem niet goed kent.
De Streitwert is het financiële procesbelang. Bij één geldvordering is dit vaak het gevorderde bedrag, maar bij een verbod, verklaring voor recht, meerdere vorderingen of nevenvorderingen kan de waardering anders uitvallen. Rente en kosten tellen niet altijd op dezelfde wijze mee. De rechter kan de Streitwert vaststellen of bijstellen. De bovengenoemde GKG en RVG gebruiken waardeschijven en fee-eenheden; de Streitwert is dus geen vast percentage van de vordering.
Voor een bruikbare begroting zijn ook forum, toepasselijk recht, bewijs en de verwachte betwisting relevant. Laat zo nodig eerst de bevoegde rechter en toepasselijk recht bij een geschil met Duitsland beoordelen.
Volgens § 91 ZPO draagt de volledig verliezende partij in beginsel de noodzakelijke proceskosten van de wederpartij, naast de eigen kosten. Dat omvat doorgaans gerechtskosten en verhaalbare advocaatkosten volgens het wettelijke kader. Het blijft wel mogelijk dat een formeel verhaalbare vordering feitelijk niet inbaar is.
Bij gedeeltelijk winnen en verliezen verdeelt de rechter de kosten doorgaans naar verhouding, zoals § 92 ZPO regelt. Na afloop kan een Kostenfestsetzungsverfahren volgen: daarin worden verhaalbare kosten vastgesteld. Dat is nog geen betaling; voor verhaal kunnen aanvullende executiekosten nodig zijn.
Niet altijd. Een schikking kan verdere processtappen en bewijsvoering voorkomen, maar kan ook een schikkingsvergoeding (Einigungsgebühr) en andere kosten meebrengen. Leg de kostenregeling daarom duidelijk vast en beoordeel naast de proceskosten ook het commerciële effect, de snelheid en de verhaalskans. Een schikking is financieel alleen gunstig wanneer het totaalresultaat voor uw zaak dat rechtvaardigt.
Prozesskostenhilfe is Duitse proceskostenhulp. Nederlandse natuurlijke personen kunnen deze bij een grensoverschrijdende civiele procedure onder voorwaarden aanvragen. Vereist zijn onvoldoende draagkracht, voldoende kans van slagen en het ontbreken van Mutwilligkeit (lichtvaardig of nodeloos procederen). Ondersteuning kan volledig, gedeeltelijk of in termijnen worden verleend. Proceskostenhulp dekt de kosten van de advocaat van de wederpartij niet. Verliest u de procedure, dan moet u deze kosten in een gewone civiele procedure in beginsel zelf vergoeden. Ondernemingen en andere rechtspersonen komen slechts onder restrictieve voorwaarden van § 116 ZPO in aanmerking.
Voor zakelijke cliënten is een rechtsbijstandverzekering in Duitsland of een voorafgaande kostenbegroting doorgaans relevanter. Controleer polis, gedekt rechtsgebied, zakelijke of particuliere dekking, wachttijd, eigen risico, uitsluitingen en vrije advocaatkeuze. Vraag tijdig een dekkingsbevestiging; ga er niet van uit dat iedere processtap of een zelfgekozen honorariumafspraak volledig is gedekt.
Wilt u weten welke kosten en procesrisico’s bij uw zaak in Duitsland horen? Onze Duitse advocaten kunnen in het Nederlands beoordelen welke procedure mogelijk is, welke Streitwert relevant is en met welke gerechts- en advocaatkosten u rekening moet houden. Neem gerust contact met ons op via onderstaand formulier of rechtstreeks met onze partner en Duitse advocaat Joachim Staab.
Neem contact op met de Duitse afdeling
Dat hangt af van Streitwert, instantie, procesverloop, bewijs en afspraken met uw advocaat. Houd rekening met gerechtskosten, eigen advocaatkosten, mogelijke wederpartijkosten en bijkomende uitgaven.
De Streitwert weerspiegelt de waarde van het procesbelang. Bij een geldvordering is dat vaak het gevorderde bedrag, maar bij meerdere of niet-geldelijke vorderingen kan de rechter anders waarderen.
Bij volledig verlies is het uitgangspunt dat u noodzakelijke en wettelijk verhaalbare wederpartijkosten draagt. Bij gedeeltelijk succes kan een kostenverdeling volgen.
Ja. Naast RVG kan een schriftelijke overeenkomst over de vergoeding mogelijk zijn. Vraag welk deel van een hoger overeengekomen honorarium bij winst eventueel op de wederpartij kan worden verhaald.
Nee. Zij kan vervolgstappen voorkomen, maar ook een schikkingsvergoeding meebrengen. De inhoud van de regeling en de afgesproken kostenverdeling zijn beslissend.
Nee. Dekking hangt af van polis, dekkingsbevestiging, uitsluitingen, procedure en honorariumafspraak.
Datum van publicatie: 25.09.2026, auteur: Joachim Staab, Duitse advocaat (Rechtsanwalt)
